BATI ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI: Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri ve ekonomik açıdan Avrupa'nın gerisinde kalması devlet büyüklerini bazı tedbirler almaya zorlamış, bu alanlarda Avrupa'nın nasıl geliştiğinin öğrenilmesi için bazı gençler oraya eğitime gönderilmişti. Avrupa'ya, özellikle Fransa'ya giden gençler oradaki edebiyata hayran kalmış ve dönüşlerinde, gördükleri yenilikleri Türk edebiyatında uygulamaya başlamışlardır.

Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı beş döneme ayrılmaktadır: Tanzimat Dönemi, Servet-i Fünun Dönemi, Fecr-i Ati Dönemi, Milli Edebiyat Dönemi, Cumhuriyet Dönemi.

DİVAN EDEBİYATI: Arap ve Fars edebiyatlarının tesirinde gelişen bu edebiyatın ilk ürünlerinin daha Ortaasya'da iken verildiğini (Kutadgu Bilig, Atabet'ül Hakayık) anlatmıştık. Onun devamı olarak Türkler Anadolu'ya göçtüklerinde, yeni yurtlarında yeni bir edebiyat oluşturdular. Elbette bu edebiyatın temelinde İslam kültürü vardır. Ancak tamamen dini konuları işleyen divan şiirleri, Tasavvuf Edebiyatı adı altında incelenir. Bunu Divan edebiyatından kesin hatlarla ayırmak mümkün değildir. Şimdi Anadolu'da gelişen Divan Edebiyatı'nı yüzyıllarına göre inceleyelim.

BATI EDEBİYATI VE AKIMLAR: Batı edebiyatından etkilenen aydınların oluşturduğu yeni edebiyata geçmeden önce, aydınlarımızı derinden etkileyen Batı edebiyatını genel yönleriyle bilmeliyiz. Özellikle Batı şair ve yazarlarının savunduğu ve bizim aydınlarımızın da değişik yönlerden temsil ettiği edebiyat akımlarını bilmeden Tanzimat, Servet-i Fünün ve diğer dönemlerin düşünce dünyalarını anlayamayız. Bu nedenle Batı etkisindeki Türk Edebiyatına geçmeden Batı edebiyatı ve akımları inceleyeceğiz.

EDEBİ SANATLAR: Sözü etkili hale getirmek için değişik anlam çağrışımları ya da ses benzerlikleri kullanılır. Şair ne kadar ince bir anlam, ne kadar hoş bir ses bulursa, şiiri o denli güçlü olur. İşte şiirde, az da olsa düzyazıda, bu tür söz hünerleri edebi sanatları oluşturur. Edebi sanatların önemlileri şunlardır:

BENZETME (TEŞBİH), 1. Açık İstiare, 2. Kapalı İstiare, 3. Temsili İstiare, MECAZ-I MÜRSEL, KİŞİLEŞTİRME (TEŞHİS), İNTAK, KİNAYE, TEZAT, TELMİH, HÜSN-İ TÂLİL, TECAHÜL-İ ARİF, LEFFÜ NEŞR, CİNAS, TEVRİYE, TARİZ, MÜBALAĞA, ABARTMA), TEKRİR, TENASÜP, SECİ, ALLİTERASYON, NİDA

Türk edebiyatı tarihi, Türklerin kültür değişimlerine göre üç ana grupta incelenir: İslamiyetten Önceki Türk Edebiyatı, İslam Etkisindeki Türk Edebiyatı ve Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı.

Bu üç grubu kesin hatlarla birbirinden ayırmak mümkün değildir. Çünkü İslam etkisine girince eski edebiyat tamamen yok olmadığı gibi Batı etkisine girince de İslami edebiyat bitmemiştir. Ancak genel tercihin değişmesi, bu ayrımı ortaya koyar.

ANADOLU TÜRK EDEBİYATI: Türklerin Anadolu'ya gelmeden önceki edebiyatları iki gruba ayrılmıştı. Arapçayı ve Farsçayı çok iyi bilen aydınların oluşturduğu "Yüksek Zümre Edebiyatı" ve İslam öncesinden gelen sözlü bir Halk Edebiyatı Anadolu'ya göç eden Türkler arasında aynı ayrım devam etti. Medrese eğitimi gören aydın kesim Arap ve Fars edebiyatları tesirini sürdürürken halk yine saz şairleri aracılığıyla Halk Edebiyatı'nı devam ettirdi.