SOSYAL YAPI

Toplum bütünlüğünü oluşturan gerek maddi, gerekse manevi unsurların kendine özgü biçimlenişi o bütünlüğün sosyal yapısını ortaya koyar. Sosyal yapının temelinde sosyal ilişkiler, sosyal değerler, sosyal normlar vardır. Bu unsurlar toplumsal bütünlüğün kendine özgü biçimlenişini, yapısını ortaya koyar.

Örneğin, feodal toplum yapısı, Amerikan toplumunun sosyal yapısı kendine özgü bir yapı bütünlüğü sergiler. Çekirdek ailenin sosyal yapısı, geleneksel geniş ailenin yapısından farklıdır.

Toplum ve Toplumların Evrimi

Belli bir toprak parçası üzerinde, belli bir otoriteye bağlı olarak ortak ve temel çıkarlarını korumak için sosyal ilişkilerde bulunan insanların bütünlüğü toplumu oluşturur.

Toplumların içinde bulunduğu iklim koşulları, toplumu oluşturan insanların nüfusu, sahip oldukları değerleri, normları, ekonomik güçleri, vs. aynı olmadığından, toplumların yaşama tarzları da aynı değildir. Bu farklı yaşam tarzları toplumların kendilerine özgü kültürlerini ortaya koyar. Sosyoloji de toplumlar arasındaki farklılıkları araştırmalarında ortaya koyar.

Sosyolojinin Alanı

A. Sosyolojinin Konusu

Sosyolojinin konusu "toplum"dur. Toplumsal olayları bilimsel ilkelere göre sebep - sonuç ilişkisinde inceleyerek genellemelere (toplumsal yasalara) ulaşır. Sosyolojinin pozitif bilim olarak kurulmasında, sanayileşmenin meydana getirdiği hızlı toplumsal değişmeler etkili olmuştur. A. Comte ve E.Durkheim sosyolojinin bilim olarak kurulmasında öncü isimlerdir.

Sosyoloji toplumu bütünlük içinde inceleme konusu yaparken ele aldığı konuların şu temel başlıklardan oluştuğu görülür:

Gençlik Dönemi ve Kimlik Oluşumu

Gelişim, döllenmeden itibaren yaşam boyunca sürer. Bu gelişim sürecinde değişik zaman dilimlerinde belirli özelliklerin öne çıktığı gözlenir. Gelişimde 11 - 21 yaş arasındaki dönem ergenlik dönemidir. Bu çağın başlangıcı ise erinlik (buluğ) çağıdır.

• Ergenlik, erinlik ile yetişkinlik arasındaki dönemdir.
• Ergenlikte fizyolojik, psikolojik, sosyolojik, pedagojik yönler ağır basmaktadır.
• Ergenlikte bedende hızlı değişiklikler görülmektedir. Bu durum ergenin uyumunu zorlaştırmaktadır.

RUH SAĞLIĞI

Ruh sağlığı açısından bireyler normal ve anormal olarak iki grupta incelenir. Anormal olarak nitelenen bireyler problemlere gerçekçi çözüm bulmadıklarından, davranışlarını çevreye göre düzenleyemediklerinden uyumsuzluk gösterirler. Bireylerin ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkide bulunan iki önemli faktör, engellenme ve çatışmadır.

A. ENGELLENME

Belirli hedeflere yönelik olan güdülenmiş davranışların değişik biçimlerde durdurulmasına ya da yavaşlatılmasına engellenme denir. Engellenme, psikolojik, fiziki, biyolojik ve sosyal kaynaklı olabilir. Başlık parası olmadığı için evlenemeyen bireyin durumu sosyal kaynaklı engellenmeye örnektir.

Zeka - Kişilik

A. Zeka

Karşılaşılan problemlere çözüm bulmada ve yeni durumlara uyum sağlamada incelik, kıvraklık, çabukluk gösterebilme yeteneğidir. Zekâ, potansiyel olarak doğuştan vardır. Çevre, zekânın gelişmesine olumlu veya olumsuz etkide bulunabilir.Zekânın ölçülebilmesi için zekâ testleri geliştirilmiştir. Bu testler bireylerdeki zihinsel işlem yapma yetisini saptamaya çalışırlar. Zekâ testleri hazırlanırken dikkat edilecek unsurlar:

Testlerin uygulanmasında kültürel farklılıklar dikkate alınmalıdır. Çünkü bir toplum için geliştirilmiş bir zekâ testi, başka bir toplumda olumlu sonuç vermemektedir.

Bilincin Değişik Biçimleri

Bilinç Nedir?

Bilinç, farkında olmaya karşılık gelir. Belirli bir sürede insanın kendisinden ve çevresinden haberdar olması halidir. Bilinç kapsamı içinde çeşitli düzeylerde farkında olma dereceleri vardır. Uyanıklık, uyku, rüya, hipnoz ve meditasyon insandaki bilinç durumlarıdır.

Normal Bilinç Durumları

Normal bilinç durumu, bireyin kendi duyumlarının, uyarıcıların, kendi kararlarının, düşüncelerinin farkında olduğu uyanıklık durumudur.

Bellek - Unutma- Hatırlama

A. Bellek

Duyum ve algılarla kazanılan bilgilerin beyinde saklanması, gerektiğinde de hatırlanması şeklinde gerçekleşen zihinsel bir işlevdir. Bellek, uzun süreli bellek ve kısa süreli bellek olarak ikiye ayrılır.

1. Kısa Süreli Bellek

Zihinde bilgileri tutma süresinin çok kısa olduğu bellektir. Algılama yoluyla gelen bilgi kısa bir süre için kullanılacaksa geçici bellekte yer alır ve kullanıldıktan sonra kaybolur.